Czy naprawdę warto uczyć dziecko pływać?
To pytanie słyszymy bardzo często. Co ciekawe, zadają je nie tylko rodzice dwu- czy trzylatków. Równie często trafiają do nas rodzice dzieci ośmio-, dziesięcio-, a nawet dwunastoletnich, którzy mówią:
„Trochę zwlekaliśmy. Teraz widzimy, że większość kolegów już pływa i chcielibyśmy, żeby nasze dziecko też czuło się pewnie w wodzie.”
I to jest dobry moment, żeby powiedzieć jedną bardzo ważną rzecz.
Na naukę pływania nigdy nie jest za późno.
Oczywiście, im wcześniej dziecko oswoi się z wodą, tym łatwiej będzie zdobywać kolejne umiejętności. Nie oznacza to jednak, że starsze dzieci są na straconej pozycji. Wręcz przeciwnie – często uczą się szybciej, ponieważ lepiej rozumieją polecenia instruktora i łatwiej kontrolują swoje ciało.
Najważniejsze nie jest więc to, kiedy rozpoczniemy naukę, ale w jaki sposób to zrobimy.
Dlaczego ten poradnik powstał?
Od wielu lat prowadzimy zajęcia nauki pływania dla dzieci, młodzieży i dorosłych w Warszawie. W tym czasie rozmawialiśmy z tysiącami rodziców.
Mimo że każde dziecko jest inne, pytania rodziców bardzo często się powtarzają.
- Czy moje dziecko nie jest jeszcze za małe?
- Co zrobić, jeśli boi się zanurzyć głowę?
- Czy lepsze będą zajęcia indywidualne?
- Ile trwa nauka pływania?
- Czy po kilku lekcjach powinno już pływać?
Postanowiliśmy zebrać odpowiedzi w jednym miejscu.
Nie będzie tutaj obietnic typu:
„Nauczymy Twoje dziecko pływać w pięć godzin.”
Bo takie obietnice nie mają nic wspólnego z rzeczywistością.
Pokażemy natomiast, jak naprawdę wygląda nauka pływania, z czym najczęściej mierzą się dzieci i rodzice oraz co – z naszego doświadczenia – przynosi najlepsze efekty.
Dlaczego umiejętność pływania jest dziś ważniejsza niż kiedykolwiek?
Większość osób odpowie:
„Bo nad wodą jest bezpieczniej.”
I oczywiście to prawda.
Ale bezpieczeństwo to dopiero początek.
Dziecko, które dobrze czuje się w wodzie:
- chętniej bierze udział w szkolnych wyjazdach,
- nie boi się wakacji nad morzem czy jeziorem,
- szybciej rozwija koordynację ruchową,
- wzmacnia całe ciało bez nadmiernego obciążania stawów,
- uczy się cierpliwości i systematyczności,
- buduje pewność siebie.
To ostatnie często zaskakuje rodziców.
Na początku dziecko boi się zanurzyć twarz.
Kilka miesięcy później samo pokazuje młodszemu rodzeństwu, jak zrobić pierwszy poślizg.
Ta zmiana nie dotyczy wyłącznie pływania.
Przekłada się również na codzienne życie.
Czego nauczyliśmy się przez lata pracy z dziećmi?
Jest jedna rzecz, którą zauważamy praktycznie codziennie.
Rodzice bardzo często martwią się… zupełnie niepotrzebnie.
Boją się, że ich dziecko:
- będzie płakało,
- nie wejdzie do wody,
- będzie odstawało od grupy,
- nie nadaje się do pływania.
A później okazuje się, że największy problem znika po kilku spokojnie przeprowadzonych zajęciach.
Nie dlatego, że wydarzył się cud.
Po prostu dziecko dostało czas.
To chyba najważniejsza rada, jaką możemy przekazać każdemu rodzicowi.
Nie porównuj swojego dziecka do innych.
Każde rozwija się we własnym tempie.
I naprawdę nie ma w tym nic złego.
Mit, który słyszymy najczęściej
„Moje dziecko boi się wody, więc chyba nie nadaje się na basen.”
To jeden z największych mitów. Prawda jest zupełnie inna.
Większość dzieci, które dziś świetnie pływają, kiedyś bała się zanurzyć twarz.
To normalny etap. Niektóre dzieci potrzebują jednej lekcji. Inne pięciu. Jeszcze inne kilkunastu.
Rolą instruktora nie jest zmuszenie dziecka do zanurkowania , ale aby samo chciało to zrobić.
To ogromna różnica.
Jak wygląda pierwsza lekcja? Bez tajemnic.
Dla wielu rodziców pierwsza wizyta na basenie jest bardziej stresująca niż dla samego dziecka.
Nie wiedzą, czego się spodziewać.
Pierwsze zajęcia mają przede wszystkim zbudować zaufanie.
Trener poznaje dziecko, obserwuje jego reakcje, sprawdza, jak czuje się w wodzie i jakie ma doświadczenia.
Czasami największym sukcesem pierwszej lekcji jest… wejście do basenu z uśmiechem.
I to naprawdę jest sukces.
Bo bez poczucia bezpieczeństwa nie ma skutecznej nauki.
Pierwsza lekcja oczami dziecka
Spróbujmy spojrzeć na basen z perspektywy kilkuletniego dziecka.
Nowe miejsce.
Nowe zapachy.
Echo.
Duża ilość wody.
Obce osoby.
Instruktor, którego jeszcze nie zna.
Nic dziwnego, że część dzieci potrzebuje chwili, aby się odnaleźć.
Dlatego dobry instruktor nie zaczyna od trudnych ćwiczeń.
Najpierw buduje relację.
Rozmawia.
Bawi się.
Pozwala dziecku oswoić nowe otoczenie.
Dopiero później rozpoczyna właściwą naukę.
Od jakiego wieku najlepiej rozpocząć naukę pływania?
To pytanie pojawia się niemal w każdej rozmowie z rodzicami. I nie ma w tym nic dziwnego – każdy chce wybrać najlepszy moment.
Prawda jest jednak taka, że nie istnieje jeden idealny wiek, od którego każde dziecko powinno rozpocząć naukę pływania.
Znacznie ważniejsze od liczby świeczek na torcie jest to, czy dziecko jest gotowe emocjonalnie i ruchowo na nowe doświadczenie.
Przez lata pracy zauważyliśmy, że rodzice często skupiają się na wieku, a zapominają o czymś ważniejszym – nastawieniu dziecka.
Można spotkać czterolatka, który z ogromną radością wskakuje do wody i pięciolatka, który przez pierwsze zajęcia nie chce puścić ręki mamy. Obie sytuacje są całkowicie normalne.
Dzieci do 3. roku życia – najważniejsze jest oswojenie z wodą
Najmłodsze dzieci nie uczą się jeszcze klasycznych stylów pływackich.
Ich celem jest przede wszystkim:
- budowanie pozytywnych skojarzeń z wodą,
- rozwijanie koordynacji ruchowej,
- nauka równowagi,
- wspólna aktywność z rodzicem,
- zdobywanie pewności siebie.
Na tym etapie nie liczy się, ile metrów dziecko przepłynie.
Największym sukcesem jest to, że czuje się w wodzie swobodnie i traktuje basen jako miejsce zabawy.
Wiek 4–6 lat – najlepszy moment na naukę podstaw
To właśnie w tym wieku większość dzieci rozpoczyna regularne zajęcia.
Dlaczego?
Ponieważ potrafią już:
- skupić uwagę przez kilkadziesiąt minut,
- wykonywać proste polecenia,
- współpracować z instruktorem,
- zapamiętywać kolejne ćwiczenia.
Jednocześnie nadal uczą się głównie poprzez zabawę.
I właśnie dlatego dobre zajęcia dla dzieci wyglądają zupełnie inaczej niż trening dorosłych.
Na basenie pojawiają się:
- kolorowe przybory,
- zabawy ruchowe,
- wyścigi,
- zadania wymagające współpracy.
Dziecko ma wrażenie, że świetnie się bawi.
Instruktor wie, że właśnie ćwiczy oddech, wyporność i koordynację.
Czy siedmiolatek nie jest już za późno?
Absolutnie nie.
To kolejny mit.
Starsze dzieci bardzo często uczą się szybciej.
Lepiej rozumieją wskazówki.
Łatwiej kontrolują ruch.
Są bardziej świadome swojego ciała.
Nie oznacza to oczywiście, że nauka będzie trwała tydzień.
Ale wiek szkolny wcale nie przekreśla szans na szybkie postępy.
Czy każde dziecko powinno uczyć się tak samo?
Nie.
I to jedna z najważniejszych rzeczy, jakie warto zapamiętać.
Wyobraźmy sobie dwójkę pięciolatków.
Pierwszy:
- uwielbia wodę,
- podczas wakacji nie chce wychodzić z basenu,
- lubi nowe wyzwania.
Drugi:
- nie przepada za myciem włosów,
- nie lubi chlapania,
- ostrożnie podchodzi do nowych sytuacji.
Oboje mają tyle samo lat.
Czy powinni wykonywać identyczne ćwiczenia?
Oczywiście, że nie.
Dlatego w profesjonalnej nauce pływania instruktor dopasowuje tempo do dziecka, a nie odwrotnie.
Dlaczego nie zmuszamy dzieci do zanurzania głowy?
To pytanie zadaje wielu rodziców.
Czasami słyszymy:
„Może po prostu trzeba ją na chwilę zanurzyć i będzie po problemie?”
Rozumiemy, skąd bierze się takie myślenie.
Jednak doświadczenie pokazuje coś zupełnie innego.
Jeżeli dziecko zostanie zmuszone do ćwiczenia, którego się boi, bardzo łatwo straci zaufanie.
A odbudowanie go może zająć wiele tygodni.
Dlatego działamy inaczej.
Najpierw:
- polewanie rączek,
- chlapanie,
- dmuchanie na wodę,
- robienie bąbelków,
- zanurzanie brody,
- policzków,
- nosa.
Dopiero kiedy dziecko samo czuje się gotowe, przychodzi czas na zanurzenie całej twarzy.
I bardzo często okazuje się, że po kilku spokojnych próbach robi to z uśmiechem.
Rodzic też uczy się razem z dzieckiem
To temat, o którym mówi się zdecydowanie za rzadko.
Rodzice często skupiają się wyłącznie na postępach dziecka.
Tymczasem oni również przechodzą pewną drogę.
Na początku chcą kontrolować każdy ruch.
Obawiają się, że dziecko się zachłyśnie.
Martwią się, że robi postępy zbyt wolno.
Po kilku miesiącach zaczynają ufać instruktorowi.
Przestają porównywać swoje dziecko z innymi.
Zaczynają zauważać małe sukcesy.
I właśnie wtedy nauka staje się przyjemnością dla całej rodziny.
Jak możesz pomóc dziecku poza basenem?
Nie trzeba codziennie chodzić na pływalnię.
Jest wiele prostych rzeczy, które możesz robić na co dzień.
Chwal wysiłek, a nie efekt
Zamiast:
„Dlaczego jeszcze nie umiesz pływać?”
powiedz:
„Podobało mi się, że dzisiaj próbowałeś czegoś nowego.”
Nie pokazuj własnego strachu
Dzieci doskonale odczytują emocje rodziców.
Jeżeli Ty jesteś spokojny, dziecko również będzie spokojniejsze.
Nie rób egzaminu po każdych zajęciach
To jeden z najczęstszych błędów.
W drodze do domu zamiast pytać:
- Czy już umiesz kraula?
- Czy zanurkowałeś?
lepiej zapytaj:
- Co było dziś najfajniejsze?
- Z czego jesteś najbardziej dumny?
- Co chciałbyś pokazać następnym razem?
To proste pytania, ale pomagają budować pozytywne nastawienie do nauki.
Złota zasada, którą powtarzamy rodzicom
Nie uczymy dzieci pływać po to, żeby jak najszybciej przepłynęły basen. Uczymy je po to, aby przez całe życie czuły się w wodzie bezpiecznie i pewnie.
To zdanie najlepiej podsumowuje filozofię naszej pracy.
Dlaczego jedne dzieci uczą się pływać szybciej niż inne?
To pytanie słyszymy regularnie.
Najczęściej brzmi ono mniej więcej tak:
„Mój syn chodzi już drugi miesiąc, a kolega po pięciu lekcjach przepłynął cały basen. Czy coś robimy źle?”
Nasza odpowiedź zawsze jest taka sama.
Nie porównujmy dzieci.
To jedna z najważniejszych zasad, o której warto pamiętać nie tylko podczas nauki pływania, ale również w codziennym wychowaniu.
Wyobraźmy sobie dwójkę dzieci.
Pierwsze od najmłodszych lat spędzało wakacje nad jeziorem. Uwielbia wodę, nie boi się zanurzać głowy i traktuje basen jak plac zabaw.
Drugie miało zupełnie inne doświadczenia. Może raz zachłysnęło się wodą podczas kąpieli, może przestraszyła je większa fala nad morzem albo po prostu jest bardziej ostrożne z natury.
Czy można oczekiwać, że będą rozwijały się w identycznym tempie?
Oczywiście nie.
I właśnie dlatego dobry instruktor nigdy nie ocenia dziecka przez pryzmat wieku czy liczby odbytych lekcji. Znacznie ważniejsze jest to, jakie postępy robi ono względem samego siebie.
Co oznacza „robi postępy”?
To pytanie warto sobie zadać, bo odpowiedź często zaskakuje rodziców.
Wielu z nich uważa, że postęp to sytuacja, w której dziecko przepływa coraz więcej metrów.
My patrzymy na to zupełnie inaczej.
Dla instruktora sukcesem może być:
- dziecko, które pierwszy raz weszło do głębszej wody,
- samodzielne zanurzenie uszu,
- pierwsze otwarcie oczu pod wodą,
- spokojny wydech do wody,
- położenie się na plecach bez napięcia,
- pierwsze pięć sekund swobodnego poślizgu.
To właśnie z takich małych elementów buduje się później umiejętność pływania.
Rodzice widzą efekt końcowy.
Instruktor widzi wszystkie etapy prowadzące do tego efektu.
Jak wygląda typowa droga dziecka podczas nauki pływania?
Nie istnieje jeden uniwersalny scenariusz, ale u większości dzieci można zauważyć podobny schemat.
Etap pierwszy – ciekawość
Pierwsze zajęcia są dla dziecka wielką przygodą.
Nowy basen.
Nowy instruktor.
Nowe zabawy.
Wszystko wydaje się interesujące.
Etap drugi – pierwsze trudności
Po kilku zajęciach pojawiają się ćwiczenia wymagające większego zaangażowania.
Trzeba zanurzyć twarz.
Położyć się na wodzie.
Oddać część kontroli wodzie.
I właśnie tutaj część dzieci zaczyna się zastanawiać:
„Czy ja na pewno chcę to robić?”
To całkowicie naturalny moment.
Nie oznacza, że nauka przebiega źle.
Wręcz przeciwnie.
Najczęściej właśnie wtedy zaczyna się prawdziwy rozwój.
Etap trzeci – przełamanie
Nagle coś się zmienia.
Dziecko, które jeszcze tydzień temu nie chciało zanurzyć nosa, samo robi pierwsze bąbelki.
Potem pierwszy poślizg.
Pierwsze kilka metrów.
Takie momenty często przychodzą niespodziewanie.
Dlatego zawsze powtarzamy rodzicom:
Nie oceniaj postępów po jednej lekcji. Patrz na kilka miesięcy nauki.
Czy warto ćwiczyć z dzieckiem poza zajęciami?
Tak, ale nie zawsze oznacza to dodatkowe wizyty na basenie.
Najważniejsze jest budowanie pozytywnego nastawienia do wody.
Można to robić również podczas codziennych czynności.
Na przykład podczas kąpieli.
Nie chodzi o organizowanie „treningów”.
Wystarczy:
- dmuchanie baniek do wody,
- polewanie ramion kubeczkiem,
- zabawy z pianą,
- oswajanie twarzy z wodą.
Takie krótkie aktywności sprawiają, że później na basenie dziecko czuje się znacznie pewniej.
Czego absolutnie nie robić?
Przez lata obserwowaliśmy wiele zachowań, które – mimo dobrych intencji – utrudniają naukę.
Nie ucz dziecka metodą „patrz na kolegę”
To, że inne dziecko wykonało dane ćwiczenie, nie oznacza, że Twoje jest już na nie gotowe.
Każde rozwija się we własnym tempie.
Nie obiecuj nagród za każdą lekcję
„Cukierki po basenie”, „zabawka za zanurkowanie” czy „lody, jeśli przepłyniesz basen” mogą działać krótkoterminowo, ale z czasem dziecko zaczyna uczyć się dla nagrody, a nie dla własnej satysfakcji.
Znacznie lepiej docenić wysiłek słowami:
„Widziałem, że byłeś dziś bardzo odważny.”
Nie poprawiaj instruktora przy dziecku
To bardzo ważne.
Jeżeli podczas zajęć dziecko słyszy dwa różne komunikaty – jeden od instruktora, drugi od rodzica – łatwo się gubi.
Zaufanie między dzieckiem a instruktorem jest jednym z fundamentów skutecznej nauki.
Jeżeli masz pytania lub wątpliwości, najlepiej porozmawiać z instruktorem po zakończeniu zajęć.
Sprzęt – czy naprawdę jest taki ważny?
To temat, wokół którego narosło wiele mitów.
Niektórzy rodzice przed pierwszą lekcją kupują:
- płetwy,
- rękawki,
- kamizelkę,
- makaron,
- deskę,
- pas wyporności,
- specjalne buty,
- kilka rodzajów okularków.
A prawda jest dużo prostsza.
Na początek potrzebujesz jedynie:
wygodnego stroju kąpielowego,
ręcznika,
klapek,
dobrze dopasowanych okularków.
Cały pozostały sprzęt wykorzystywany podczas zajęć zazwyczaj zapewnia szkoła pływania.
Co więcej, niektóre akcesoria, używane niewłaściwie, mogą utrwalać nieprawidłowe nawyki i utrudniać naukę.
Dlatego warto zaufać instruktorowi i korzystać z pomocy dydaktycznych wtedy, gdy rzeczywiście są potrzebne.
Co daje dziecku nauka pływania poza samym pływaniem?
To pytanie zadaje sobie niewielu rodziców, a szkoda.
Po kilku miesiącach regularnych zajęć często słyszymy:
„Wie Pan co? Ona zrobiła się dużo odważniejsza.”
Albo:
„Już się tak szybko nie poddaje.”
To nie przypadek.
Podczas nauki pływania dzieci uczą się:
- cierpliwości,
- radzenia sobie z nowymi wyzwaniami,
- słuchania poleceń,
- koncentracji,
- współpracy,
- wiary we własne możliwości.
To umiejętności, które przydają się nie tylko na basenie, ale również w szkole, podczas innych zajęć sportowych i w codziennym życiu.
Jedna rzecz, którą chcielibyśmy powiedzieć każdemu rodzicowi
Jeżeli po przeczytaniu tego poradnika zapamiętasz tylko jedno zdanie, niech będzie to właśnie to:
Nie uczymy dziecka pływać po to, żeby jak najszybciej przepłynęło basen. Uczymy je po to, żeby przez całe życie czuło się bezpiecznie, pewnie i swobodnie w wodzie.
To cel, który jest znacznie ważniejszy niż liczba przepłyniętych metrów czy tempo nauki.
